English     فارسی
نگاهي به آداب عيد نوروز

«يا مقلب القلوب و الابصار يا مدبراليل و النهار يا محول الحول و الاحوال حول حالنا الي احسن الحال ».

يکي از کهن ترين جشن هاي بشري که قدمتي چندين هزار ساله دارد، نوروز مي باشد که همه ساله مردمان فلات ايران با فرا رسيدن نخستين روز فروردين يا همان اعتدال بهاري ( Nowruz ) و برتن نمودن جامه سبز طبيعت، با جشن و سرور به استقبال اين عيد مي روند.

در واقع بر مبناي تعاريف فرهنگنامه ها و لغتنامه هاي فارسي با موسم نوروز، سال جديد هجري خورشيدي آغاز مي گردد. لذا دور از انصاف است که فقط حظ ظاهري برده و آداب آن را به درستي نشناسيم. زيرا چه بسا از اين رهگذر مي توانيم به لايه هاي پنهان و مستتر در نمادهاي آن دست يافته و رهيافت هاي عميق تري رابراي خود ميسر سازيم.

 

 پيشينه نوروز

با بررسي منابع معتبر تاريخي و سنگ نوشته هاي دوران ايران باستان نمي توان زمان و تاريخ دقيقي براي نوروز تعيين نمود. اما برخي از متون فارسي نظير شاهنامه فردوسي و تاريخ طبري از جمشيد و کيومرث و برخي ديگر از هخامنشيان به عنوان پايه گذاران نوروز ياد کرده اند که خود مجالي ديگر مي طلبد.

 

اسلام و نوروز

دين مبين اسلام و اولياي صالحش همگي ضمن تکريم نوروز، بر اعتلاي آن هم افزوده اند که براي نمونه مي توان به اين موارد اشاره نمود:

اميرالمؤمنين عليه السلام به مالک اشتر فرمود: «ولاتَنْقُضْ سُنّةً صالِحَةً عَمِلَ بها صدورُ هذِهِ الاُمَةِ وَاجْتَمَعَتْ بِها الاُلْفَة وَصَلُحَتْ عليها الرعِيَّةُ وَلاتَحْدُثَنَّ سنّةً تَضُرُّ بشي ء مِنْ ماضي تلکَ السُّنَنِ فيکونُ الأجْرُ لِمَنْ سَنَّها وَالوِزْرُ عليکَ بِما نَقَضْتَ مِنها.» (آيين پسنديده اي را بر هم مريز که بزرگان اين امت به آن رفتار نموده اند و به وسيله آن، مردم به هم پيوسته و رعيت با يکديگر سازش کرده اند و آييني مگذار که چيزي از سنت هاي نيک گذشته را زيان رساند تا پاداش براي نهنده سنت باشد و گناه شکستن آن بر تو مانَد.) (۱)

«اني علي عليه السلام بهديه النيروز، فقال عليه السلام: ماهذا ؟ قالوا: يا اميرالمومنين اليوم النيروز ، فقال عليه السلام: اصنعوالناکل يوم نيروز» (هديه نوروزي براي علي عليه السلام آورده شد. حضرت پرسيد: اين چيست ؟ گفتند: اي اميرمومنان! امروز نوروز است. فرمود: هر روز را براي ما نوروز بسازيد.) (۲)

معلي بن خنيس از حضرت امام صادق (ع) چنين نقل مي کند: «ان يوم النيروز، هو اليوم الذي اخذ فيه النبي صلي الله عليه وآله اميرالمومنين عليه السلام العهد بغديرخم فاقروا له بالولايه فطوبي لمن ثبت عليها ،والويل لمن نکثها...» (نوروز، روزي است که پيامبر صلي الله عليه و آله از مردم براي امير مومنان عليه السلام در غدير خم پيمان ولايت گرفت و مردم به ولايت او اقرارکردند. خوش به حال کسي که بر آن پيمان ثابت بماند. واي برکسي که آن را بشکند....) (۳)

 

 آداب نوروز

پژوهشگران و صاحب نظران فرهنگي، آداب بسياري را براي نوروز برشمرده اند که برخي از مهم ترين آنها عبارتند از:

۱ پاکيزگي و آراستگي: مردمان ايران زمين پيش از حلول نوروز با خانه تکاني و شستن منازل و آراستگي ظاهر به استقبال اين عيد دل انگيز مي روند.

۲ پوشيدن لباس هاي تميز و معطر: تهيه لباس هاي تميز و عموماً نو و معطر، حلاوتي است که تبديل به نوستالژي دوستداران نوروز شده است.

۳ چيدن سفره هفت سين: در اين سفره هفت چيز با حرف سين آغاز مي شوند و به نشانه نمادي در کنار هم چيده مي شوند.براي مثال:

 سيب ( Apple ):نماد باروري

 سبزه ( Verdure ):نماد سرسبزي

 سکه( Coin ) نماد رزق و روزي

 سير( Garlic ) نماد شفا

 سنجد( Sorb ) نماد محبت

 سمنو( Samanoo ) نماد برکت

 سماق ( Sumac ) نماد پاکيزگي

کلام الله مجيد، ديوان حافظ، شاهنامه فردوسي، تخم مرغ رنگ شده، ماهي گلي، آيينه، شمع، گلدان گل (سنبل و بيد مشک)، آجيل و شيريني هم به نوعي تکميل کننده سفره هفت سين مي باشند.

۴ ديد و بازديد: صله رحم و بازديد کوچکترها از بزرگترها، جزء سنت هاي پسنديده اي است که در نوروز تبلوري دو چندان دارد.

۵ زدودن کدورت ها: يکي از فرصت هايي که نوروز پيش روي ما قرار داده همانا نزديک نمودن قلب ها و زدودن زنگار کدورت ها مي باشد زيرا چه بسا در طول سال کمتر اين زمان فراهم گردد.

۶ زيارت اهل قبور: يکي از بهترين آداب نوروز، زيارت درگذشتگان خصوصاً شهدا و غبارروبي مزارشان مي باشد که عموماً در آخرين پنج شنبه سال و در طول تعطيلات نوروز انجام مي شود.

۷ عيدي دادن: اسکناس هاي تا نخورده لاي قرآن معروفترين عيدي هايي هستند که در نوروز خصوصاً نصيب کودکان مي گردد و شادي آنها را دو چندان مي سازد.

۸ رفتن به طبيعت: استفاده از طراوت و سرسبزي خصوصاً در روز سيزده نوروز که به روز طبيعت معروف شده، حظي دوچندان به علاقه مندان اين عيد خجسته مي دهد.

البته در کنار اين آداب لازم است از روزه و نماز در نوروز نيز ياد کنيم که بسيار سفارش شده است. معلي بن خنيس از حضرت امام صادق (ع) چنين روايت مي کند: «و اذا کان يوم النيروز فاغتسل و البس النظف ثيابک و تطيب باطيب طيبک و تکون صائما ذلک اليوم...» (و هنگام نوروز غسل کن، پاکيزه ترين لباس هايت را بپوش و به خوشبوترين عطريات، خود را خوشبو نما و در آن روز ، روزه باش.) (۴)

پس چون از نماز پيشين و پسين و نافله هاي آن فارغ شوي چهار رکعت نماز بگزار. يعني دو رکعت به يک سلام و در رکعت اول بعد از حمد ۱۰ مرتبه سوره انا انزلناه بخوان و در رکعت دوم بعد از حمد ۱۰ مرتبه « قل يا ايها الکافرون » و در رکعت سوم بعد از حمد ۱۰ مرتبه سوره « قل هوالله احد » و در رکعت چهارم بعد از حمد ۱۰ مرتبه «قل اعوذ برب الفلق» و « قل اعوذ برب الناس » بخوان و بعد از نماز به سجده شکر برو و اين دعا را بخوان: «اللهم صل علي محمد و آل محمد آلا وصياء المرضيين و علي جميع انبياءک و رسلک با فضل صلواتک و بارک عليهم با فضل برکاتک و صل علي ارواحهم و اجسادهم، اللهم بارک علي محمد و آل محمد و بارک لنا في يومنا هذاالذي فضلته و کرمته و شرفته و عظمت خطره ، اللهم بارک لي فيما انعمت به علي حتي لا اشکر احدا.غيرک و وسع علي في رزقي يا ذاالجلال و الا کرام، اللهم ما غاب عني فلا يعيبن عني عونک و حفظک و ما فقدت من شي فلاتفقد ني عونک عليه حتي لا اتکلف ما لا احتاج اليه يا ذا الجلال و الا کرام.» (بار خدايا بر محمد و آل محمد (ص)، اوصياي پسنديده رحمت فرست و هم بر همه پيامبران و فرستادگانت به بهترين رحمت هايت و برکت ده بر ايشان به بهترين برکاتت و بر جسم و جانشان رحمت فرست. بارخدايا بر محمد و آل محمد (ص) برکت ده و به ما در اين روزي که برتري اش دادي و گرامي اش نمودي و شرافت و بزرگي اش بخشيدي، برکت ده. بار خدايا مرا در آنچه بر من انعام کردي برکت ببخش تا به غير از تو ديگري را سپاس نکنم و در روزي ام گشايش و وسعت ده، اي صاحب جلال و بزرگواري. بارخدايا! هر چه از من نهان باشد، پس کمک و نگهداري تو ازمن نهان مباد و هر چيز را گم کنم پس مبادا گم کنم ياري ات را تا به رنج و زحمت نيفتم براي آنچه محتاج آن نيستم اي صاحب جلالت وبزرگواري.) سپس حاج شيخ عباس قمي مي نويسد: «چون چنين کني گناهان پنجاه ساله تو آمرزيده شود و بسيار بگو يا ذا الجلال و الاکرام.» (۵)

لازم به ذکراست پس از پيروزي شکوهمند انقلاب اسلامي، همه ساله مسئولين ارشد نظام بويژه حضرت امام خميني (ره) و مقام معظم ولايت، حضرت آيت الله خامنه اي (مد ظله العالي)با پيام ها و رهنمودهاي خود، افق و اهداف کلان پيش روي نظام را در سال جديد به درستي براي مردم و مسئولين ترسيم نموده و مي نمايند که شايسته است در کنار رعايت آداب نوروز، مد نظر قرار گيرد.









محمد علي خزاعي
پي نوشتها:
۱. صبحي صالح، تحقيق نهج البلاغه، ص ۴۳۱
۲. شيخ حر عاملي، وسايل الشيعه، ج۱۲، باب ۸۸، حديث ۱۴
۳. علامه محمد باقر مجلسي، بحارالانوار، ج ۵۹، ص۱۱۹
۴. شيخ حر عاملي، وسايل الشيعه، ج ۵، باب ۴۸، حديث ۱
۵. حاج شيخ عباس قمي، کليات مفاتيح الجنان، فصل ۱۱


روزنامه رسالت ( www.resalat news.com )

آفتاب


1390/12/27

يکشنبه 03 شهريور 1398

    جهت ورود به سيستم ثبت نام فرماييد

      لطفا قبل از تنظيم اولين گزارش بخش تذکرات بازبيني شود

      E-report
      شناسه کاربری
      کلمه عبور

       

           

            • در صورت نياز به مشاوره در خصوص تنظيم لايحه دفاعيه شوراي انتظامي با شماره 09121694716 در ساعات اداري تماس حاصل فرماييد.
              • شايعه اختلال ناظران صحت ندارد



                            دشواري
                            تا از قلب دشواريها گذر نکني هرگز توان و قدرت نيابي
                            «کولين مک کارتي»
                            آمار بازديدکنندگان: بازدید این صفحه: 7760 مرتبه نمایش این صفحه: 8893 مرتبه